Kosoʻzlik / Ambliopiya
Qiyshiq koʻzlik
Ikki koʻz bir nuqtaga qaray olmaydigan holat — ‘qiyshiq koʻzlik’
Bu odat emas, davolashni talab qiladigan kasallik
Qiyshiq koʻzlik — ikki koʻzning qarash
yoʻnalishi har xil boʻladigan kasallik
Davolanmasa ambliopiya, stereokoʻrish pasayishi kabi
funksional buzilishlar bilan birga
estetik ishonchni ham pasaytirishi mumkin
shuning uchun aniq diagnostika va davolash muhim
Qiyshiq koʻzlik koʻzning qarash yoʻnalishiga qarab
turlarga boʻlinadi
Ezotropiya
Koʻz ichkariga
(burun tomonga) qiyshaygan holat
Ekzotropiya
Koʻz tashqariga
(quloq tomonga) qiyshaygan holat
Gipertropiya
Koʻz yuqoriga qarab qiyshaygan holat
Gipotropiya
Koʻz pastga qarab qiyshaygan holat
Qiyshiq koʻzlik nega paydo boʻladi?
Qiyshiq koʻzlikning sababi koʻpincha aniq emas
va bir nechta omilning qoʻshilishidan kelib chiqadi
Anatomik omil (tuzilma muammosi)
Koʻzni harakatlantiruvchi muskul yoki koʻz atrofidagi suyak tuzilmasida
anomaliya boʻlganda: orbita sinishi,
tugʻma bosh suyagi-yuz deformatsiyasi, qalqonsimon bez koʻz kasalligi,
koʻz muskulining tuzilma anomaliyasi va h.k.Nevrologik omil (boshqaruv qobiliyati muammosi)
Koʻz muskulini boshqaruvchi bosh suyagi nervida
yoki signal berish tizimida nuqson paydo boʻlganda
bosh suyagi nervi (3, 4, 6) falaji, miasteniya, boshqa nevrologik kasalliklar va h.k.Irsiy va muhit omillari
Qiyshiq koʻzlikning oʻzi irsiy boʻlmay,
unga moyil tana tuzilishi yoki omil irsiylanadi
oilaviy tarix, koʻrish rivojlanish muhiti, irqiy xususiyat va h.k.
Intermitent ekzotropiya
Qiyshiq koʻzlik ichida eng koʻp uchraydigan turi,
batafsil tekshiruvni talab qiladigan kasallik
Bu — ekzotropiyaning bir turi,
odatda koʻz holati normal koʻrinadi
lekin charchaganda, uyquchi boʻlganda, shamollash yoki isitmalanish paytida
yoki diqqat tarqaganda
koʻz tashqariga qiyshayishi xos xususiyat
oʻsish davridagi bolalarda koʻp uchraydi,
shuning uchun erta aniqlash va kuzatish muhim
- 1
Yorugʻ joyda
qattiq qamashadi,
tez-tez bir koʻzini yumadi - 2
Televizor koʻrganda yoki biror narsaga diqqat qilganda
boshini egadi - 3
Koʻzini tez-tez
ishqalaydi yoki pirpiratadi - 4
Bir yoki ikkala koʻz navbat bilan
tashqariga qiyshaygandek koʻrinadi
Qiyshiq koʻzlikni davolash maqsadi
Bolalardagi qiyshiq koʻzlik
Koʻrish rivojlanishini normal yoʻnalishga solib
ambliopiyaning oldini olish orqali toʻgʻri koʻrish funksiyasini taʻminlash
Kattalardagi qiyshiq koʻzlik
Ikkilanib koʻrishni yengillashtirib, koʻz holatini yaxshilash orqali
koʻrish noqulayligi va tashqi muvozanatsizlikni yoʻqotish
Qiyshiq koʻzlikni davolash usullari
Sababi va bosqichiga mos bosqichma-bosqich tuzatish jarayoni
Koʻp beriladigan savollar
- S. Qiyshiq koʻzlik operatsiyasini qachon qildirish kerak?
Qiyshiq koʻzlik kundalik hayotda noqulaylik tugʻdirganda
yoki koʻrish funksiyasi rivojlanishiga taʻsir qilish ehtimoli boʻlganda
davolash koʻrib chiqiladiQiyshiq koʻzlik burchagi, belgilar, yosh, koʻrish funksiyasi holatini
har tomonlama baholash orqali davolash muddati aniqlanadi,
kattalarga ham operatsiya qilish mumkin - S. Operatsiyadan keyin qaytalanadimi?
- S. Qiyshiq koʻzlikni davolamasa koʻrish yomonlashadimi?
- S. Operatsiyadan keyin chandiq qoladimi?
Ambliopiya
Ambliopiyada koʻzning oʻzida alohida tuzilma anomaliyasi boʻlmaydi,
lekin koʻzoynak yoki kontakt linza bilan tuzatilsa ham
normal koʻrish oʻtkirligiga yeta olmaydigan holat
Koʻrish taʻsirlanishining uzatilish jarayonida anomaliya paydo boʻlib
koʻrish funksiyasi normal rivojlanmasligidan kelib chiqadi
Koʻrish rivojlanishi tugaydigan oʻsish davridan keyin
davolash samaradorligi pasayishi mumkin boʻlgani uchun
erta aniqlash va davolash muhim
Ambliopiyaning sababi
Qiyshiq koʻzlikdan kelib chiqqan ambliopiya
Qiyshiq koʻzlik natijasida ikki koʻz turli yoʻnalishga qarasa,
diplopiya (ikkilanib koʻrish) paydo boʻlishi mumkin
Buning oldini olish uchun miya bir koʻzning koʻrish maʻlumotini toʻxtatadi,
natijada oʻsha koʻzning koʻrish rivojlanishi pasayib ambliopiya yuzaga keladi
Anizometropik ambliopiya
Ikki koʻzning koʻrish oʻtkirligi orasida
katta farq boʻlganda paydo boʻladi
Miya asosan yaxshiroq koʻradigan koʻzni ishlatadi,
shu sababli yomon koʻradigan koʻzning koʻrish funksiyasi nisbatan pasayadi
Refraksion ambliopiya
Ogʻir darajadagi gipermetropiya, miopiya, astigmatizm kabi
refraksiya nuqsoni toʻgʻri tuzatilmaganda paydo boʻladi
Bolalikdan boshlab doimo xira tasvirni koʻrsa,
koʻrish rivojlanishi normal kechmasligi mumkin
Ishlatilmaslikdan kelib chiqqan ambliopiya
Koʻz kasalligini davolash kabi sabablar bilan bir koʻz uzoq vaqt
ishlatilmaganda paydo boʻladigan ambliopiya
Koʻrish rivojlanish davrida koʻzni ishlatish uzluksiz cheklansa,
funksiya pasayishiga olib kelishi mumkin
Koʻrish taʻsirlanishi toʻxtatilishidan kelib chiqqan ambliopiya
Tugʻma katarakta, ptoz kabi sabablar bilan
hayotning dastlabki davrida koʻrish taʻsirlanishi yetarlicha
berilmaganda paydo boʻladi
Koʻrish funksiyasi rivojlanish davrida yorugʻlik taʻsirlanishi toʻxtatilsa,
koʻrish rivojlanishi barqaror ravishda pasayishi mumkin
Ambliopiyani diagnostika qilish
Batafsil tekshiruv orqali erta aniqlash umr boʻyi koʻrishni belgilaydi
Eng yuqori tuzatilgan koʻrish oʻtkirligini oʻlchash
Koʻzoynak bilan maksimal tuzatilgandagi koʻrish koʻrsatkichini
oʻlchab, hozirgi rivojlanish darajasini aniq belgilaydi
Sikloplegik refraktometriya
Koʻzning fokuslash qobiliyatini vaqtincha toʻxtatib
yolgʻon miopiyani
oldini olib
aniq refraksiya nuqsonini belgilaydi
Fundus va organik anomaliyani tekshirish
Katarakta, retina nuqsoni, koʻruv nervi kasalligi kabi
koʻzning oʻzida
koʻrish pasayishiga sabab boʻluvchi narsa bor-yoʻqligini
diqqat bilan aniqlaydi
Ambliopiya haqida notoʻgʻri tushuncha va haqiqat
Shunchaki belgilarga qarab ambliopiya deb xulosa chiqarib boʻlmaydi
Koʻz tez-tez ogʻriydi
yoki koʻz osongina charchaydi degan belgilar
ambliopiya bilan bevosita bogʻliq emas
Koʻzoynak taqmagani uchun
koʻrish yomon (refraksiya nuqsoni) boʻlsa,
koʻzoynak bilan 1.0 dan yuqori koʻrish chiqsa
bu ambliopiya emas